Objektif Haber

Mühendis Aklı

Mühendis Aklı
Ahmet Atak
Ahmet Atak( ahmetatak@objektifhaber.com.tr )
22 Ocak 2021 - 8:14

Giriş

Bu yazı dizisinde, toplumsal yapıları alışılagelen yöntemlerin aksine, toplumu kompleks bir makine gibi görerek ona bir mühendis gözüyle bakacağız. 

Neden mi mühendis aklı? Teknik bir adamın  bakışı her zaman biraz farklı olur.  Teknik insanlar bir makinenin nasıl işlediğini çocuksu bir merakla öğrenme isteği duyarlar. Kaportaların ardında karmaşık bir sistemler örgüsü olduğunu bilir ona saygı duyar ama yeterince araştırılırsa nasıl çalıştığının anlaşılabileceğini bilirler. Hiç bir mühendis size bir makineye bakıp Allahın bir mucizesi iste bir şekilde çalışıyor demez.  

Benim uzmanlığım sistem odaklı arızacılık. Mühendis kelimesinin tam olarak tanımladığı bir işi yapıyorum. Sistemi dizayn eden mühendisin sistemde öngöremediği hataları bulup onaran ve hatta, ya burası da şöyle yapılsaymış daha iyi olurmuş dediğimiz bir iş. Bu yüzden biz, sorunu bulmaya yönelik sisteme bakarız. Sistem dediğimde uçak gibi, büyük bir gemi gibi, ya da otomatik çalışan bir araba fabrikası tarzında bir düzenekler örgüsünü düşünün. Bu mega sistemler bir çok küçük sistemin beraber çalışması sonucu işleyebilirler. Bu sistemlerin işlevselliği için rutin bakim şarttır. Bakim programı arızaları önceden öngörüp parça değişimlerini, yağlamaları ve yazılım güncellemelerini yapar.  Ama bazen sistem istenildiği gibi çalışmaz yani ariza verir. Bu arızanın giderilmesi için kapsamlı bir sistem bilgisi gerekir. Daha sonra gözlem, ölçümler ve analizler sayesinde ariza bulunup tamir edilir.

İste bu teknik aklı sosyal yapıların irdelenmesinde kullanacağız. Yeterli bilgi ve analiz yetiniz varsa, değil falanca ülkedeki devrimi amazondaki bir ağacın düşen yaprağını bile önceden öngörebilirsiniz. Tesadüf ya da şans diye bir şey yok. Bilgi (big data) ve onun algılanması var. Biz burada büyük verilerin irdelenmesinden çok toplumsal sorunlara nedensellik kurgusu içinde bakabilen bir akıl üzerinde duracağız. Bu akil kendini içinde yaşadığı ve üzerinde çalıştığı toplumdan soyutlayabilmiş bir teknik bakış açısı olarak kullanılacak. Bir dişli kırıldığında kötü şans ya da kaza demeyen, kullanılan yağın kalitesinden havadaki neme kadar farklı unsurları göz önüne alarak hatanın kök sebebini bulmaya çalışan bir akıl bizimkisi.

Bu dizide, cilalı taş devrini çabucak geçip, tekeri döndüren bir pratik tamirci aklı konuşacak. Aracınızda bir arıza olunca, teknik aklı olan bir adam sisteme bakar, neden sonuç ilişkisiyle arızayı bulur. İşte bu yüzden buradayız, anlamakta zorlandığınız toplumsal sorunları ve daha fazlasını bu dizinin son makalelerini okumadan önce bu teknik akılın düşünme yöntemiyle hep beraber  çözeceğiz.  

Size kuru gürültüden uzak, badem bıyıksız, hırkasız ve hafiften göbeği olmayan bir teknik adamdan teknik bilgiler sunmak için buradayım. Hayata dair, niye ama? Neden ki? Deyip durduğunuz birçok sorunun basit ve hep gözünüzün önünde olan cevaplarını bir bir aktaracağım sizlere. Bu kitapta, kişisel sorunlarınızın cevaplarından daha gelişmiş toplum yapılanmalarına kadar birçok cevap bulacaksınız. Ve asıl önemlisi sizlerde birer arızacı olacaksınız. Sistem bilginiz ve mantıksal neden sonuç ilişkisi kurgulama yetiniz gelişince bu kitap da bahsedilmeyen konuları bile analiz edip ‘’aha buradaymış sorun’’ diyebileceksiniz. 

Bir arızacının sorunları bulabilmek için tamir ettiği sistemi iyi bilmesi gerekir. Aşağıdaki resimdeki ampulün yanmadığını düşünün. Ampul, bu sorunda neden mi yoksa sonuç mu?  Yani ampulün yanmaması ampul patladığı için mi, yoksa ampul sağlam da pil, anahtar ya da kablolarda mı bir sorun var? Çoğu zaman arızanın sorunun görünen, yani sorunun kendini mani feste ettiği yerde olduğunu sanırız. Gerçek hayatla ilgili sorunlarımızda arıza çoğunlukla sistemin bizden gizlenmiş kısmındadır, eğer sistemi ampulden ibaret sanıp onun yanmasını anahtar pil ve kablolardan ilintisiz sanırsak, sorunlarımızı asla çözemez, hayatta ampul peşinde koşar dururuz. 

Küçük bir örnekle bunu pekiştirelim: Suç oranının yüksek olduğu bir toplumda sorun suçlular mıdır? Yani suçluları suç islediklerinde hapse tıkınca suç isleme oranları sıfır olur mu? Burada suç isleyen şahıs, bizim patladığını sandığımız ampul… Suç, dolayısıyla onun sebebi aslında toplumsal yapının derinlerinde başka bir yerde gizlenmiş. Toplumsal arıza suçlunun aracılığıyla kendini belli etmekte, bir başka deyişle toplumsal sorunlar suç eylemiyle vücut buluyor. Burada suçluyu yakalayarak sorunun çözüldüğünü sanmak derideki kızarıklıklara krem sürerek karaciğeri tedavi ettiğini sanmak kadar safça bir durum olurdu. 

Bu yüzden size dizinin ilk kısmında sistemi tanıtacağım. Nasıl oldu da basit insan toplumları böylesi karmaşık topluluklar oluşturdu. Nasıldan daha önemli olan ‘’neden?’’ sorusudur. Neden basit insan toplulukları değişip karmaşıklaştılar. Aslında yukarıdaki sistem tüm elektrik devrelerinin aynısıdır. Sistem büyüdükçe karmaşık gözükebilir ama yukarıdaki sorunu çözebilirseniz. Karmaşık gibi gözükenleri de yapabilirsiniz.

Eski toplumların yaşamlarını irdeleyecek olmamızın ilk sebebi basit sistemler üzerinde arızacılık pratiği yapmak, bir diğer sebebi de onlara kendimizin dışında bir olguymuş gibi bakabilmenin daha kolay olmasıdır. Burada bir mühendisin arıza yapan sistemi incelerken gösterdiği soğukkanlılık yetisini kazanmaktır. Bir mühendis arıza yapan bir bilgisayardan nefret etmez, bizde toplumsal olayları irdelerken insanlara marstan gelmiş bir uzaylı gibi bakabilmeliyiz, utanmadan, kızmadan ve taraf olmadan.  Bu yetileri edindikten sonra, insan toplumunun mekanizmasını irdeleyip bugün bizim karşı karşıya bırakıldığımız sorunları bir arızacı olarak beraber çözeceğiz.

Aşağıda dizimizin bölümlerinin küçük bir özetini veriyorum. 

  • Öküzü anlatırken, su anki toplumsal sisteme ve içinde kendinizi hissettiğiniz, (ya da hissedemediğiniz ama negatif sonuçlarına maruz kaldığınız)  tutsaklık çaresizlik hissine vurgu yapılacak. Öküzden ne farkım var sorusunu sorabilmek aklımıza geçirilmiş boyunduruğu kırabilmenin ilk adımı olacak. Buradaki püf nokta öküzün öküzlüğünün farkında olmayışıdır. Eğer öküz içinde bulunduğu düzenin tek ve kaçınılmaz bir düzen değil farklı olası kurgulardan biri olduğunu anlarsa o zaman her şey değişebilir. Teknik bir akil sisteme kendini onun dışında tutarak bakar. Tabi bazılarınız durumun hiçte böyle olmadığını düşünebileceği için tarihsel bir sürecin anlatılması kaçınılmaz oluyor.
  • Köleliği ve insan toplumunun sınıflaşma sürecine değinerek aslında toplumsal değişimin ekonomik üretim süreçlerinin bir sonucu olduğunu vurguluyoruz. Dizinin takip eden bölümlerinde de bu üretim surecindeki değişimlerin, toplumsal yapıyı nasıl etkilediği tekrar tekrar önümüze gelecek. 
  • Avcı toplayıcılar 
  • Tarım
  • Gıda arzı ve toplumsal sınıf yapısı
  • Feodalizm
  • Nüfus kontrolü
  • Para ve toplum yapısı
  • Sanayi devrimi
  • Modern toplumlar
  • İnanç
  • Kültür
  • Korku
  • Korkuyla savaşmak
  • Korkuyu yenmek
  • Bireysel korkudan arınmak
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT
Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.

Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir, haberleri kopyalamayınız.